ميراث فرهنگي جهان تشيع

"السلام علیک یا ابا صالح المهدی (عج)"

۱-اربعین عراق

۲-اربعین ایران

۳-اربعین زنگبار

۴-اربعین بحرین و لبنان

با فرا رسیدن ایام محرم الحرام عطر کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا بر فضای گیتی طنین انداز می شود و شیعیان جهان با برگزاری مراسم عزاداری و سوگواری حسین بن علی (ع) به همراه مسلمانان جهان در ماتم حادثه عاشورا به سینه زنی و نوحه سرایی ،یاد سالار شهیدان و خاندانش را گرامی می دارند .محرم قبل از اینکه فرصتی برای مویه  باشد، زمانی برای تفکر در عشق الهی می باشد که حسین (ع) و اصحاب و یارانش را به صحرای کربلا کشاند تا در مصاف با طاغوت یزیدیان ،قرآن و سنت را از انحراف مصون نگه دارند و چه زیبا عترت الله به پاسداشت قرآن و سنت پیامبر جان خود را فدای اسلام راستین نمودند. حسین (ع) خون خدا؛  که با افق روشنی در عرصه پر محنت" کرب و بلا "از طواف کعبه الهی گسیل شده بود به بشریت درس آزادگی و شجاعت را آموخت که در راه دین باید از جان نيز گذشت و چه زیبا لقب "ثارالله "زیبنده خون خدا ،سید الشهداء می باشد. محرم و صفر فرصتی برای بیعت با قرآن و رسول الله می باشد که حسین بن علی با پیروی از سیره اهل بیت علیهم السلام به راه راستین شهادت وصول پیدا کرد . با فرا رسیدن محرم در زمین همچون در آسمان شوری پرپا می شود که حرارتی که با شهادت خون خدا در قلوب مسلمین ایجاد شده است تا ابد پرشور باقی خواهد ماند. در محرم و عاشورا فرصت برای شناخت حسین (ع) برای شیعیان فراهم می شود تا این اسوه الهی به الگوی بشری و ماندگار همچون گذشته معرفی گردد. "این الطالب بدم المقتول بکربلا"

جايگاه تشيع و صفات شيعيان در كلام پيامبر (ص) و ائمه اطهار عليهم السلام

محقق و نويسنده :ياسر كنعاني

دعاي امام صادق (ع) در حق شيعيان :

"يا دان  غير متوان يا ارحم الراحمين ؛ اجعل الشيعتي من النار وقاء و لهم عندك رضي و اغفر ذنوبهم و يسر امورهم و اقض ديونهم و استر عوراتهم و هب لهم الكبائر الدعاء "(1)

در احاديث ؛كتب و  لغتنامه هاي شيعي كه توسط علما و دانشمندان مشهور خاصه  نگاشته شده است در ذيل واژه شيعه ( الشيعه) كه از مصدر ثلاثي "شيع " مشتق شده است در باب فضايل شيعيان ؛احاديث گرانباري از اهل بيت عليهم السلام وارد شده است كه به مباحثي همچون حقوق شيعيان نسبت به اهل بيت و متقابلا حقوق ائمه اطهار نسبت به پيروان خود پرداخته شده است  . حديث نبوي"ان  علي (ع) و شيعته هم الفائزون ؛  كه همانا علي و يارانش از رستگاران هستند" و در حديث گوهربار حضرت امام صادق (ع) ؛كه از حقوق شيعيان بخاطر مصيبتهايي كه بر شيعگي خويش مي كشند؛ خبر مي دهد :"حقوق شيعتنا علينا اوجب من حقوقهم علينا ...لانهم يصابون فينا و لا نصاب فيهم:" و در حديث ديگرمي فرمايند :"شيعيان ما داراي گروهي هستند كه چهار چشم دارند ؛چشمي در سر؛چشمي در قلب و همه بندگان همه بدينصورت مي باشند؛و محققا خدواند چشمهاي شما شيعيان را گشوده و چشمان آنها را كور كرده است.".

در حديث ديگري از پيامبر اسلام محمد (ص) در ذيل تفسير آيه شريفه "الذين امنوا و عملوا الصالحات؛اولئك خير البريه " چنين آمده است كه حضرت با اشاره به حضرت علي (ع) فرمودند:"هم ؛ والله انت و شيعتك يا علي و ميعادك و ميعادهم الحوض غدا؛غرا محجلين متوجين " .بنا بر كلام نبوي در تفسير واژه "خيرالبريه " ؛اين گروه به شيعيان علي (ع) منسوب شده اند كه با وعدگاه آنها در كنار حوض در بهشت ؛قرار داده شده است.در حديث ثقه ديگري راوي برجسته  جابر از حضرت امام صادق (ع) نقل مي فرمايند :"ان لكل شي جوهرا و جوهر ولد آدم محمد (ص) و نحن و شيعتنا" براي هرچيزي جوهري و خمير مايه اي است و جوهر خلقت بشر و آدم (ع) ؛شخصيت پيامبر اسلام ؛خاندان پيامبر و شيعيان  آنها مي باشند." در ذيل تبيين كلمه  شيعيان در احاديث ديگري از حضرت صادق (ع) ؛ "آل محمد " مترداف اين گروه  قلمداد شده است و حضرت سوگند خورده است كه پيروان مولاي متقيان به" نوري در تاريكي زمين "(والله انتم في ظلمات الارض ) تشبيه شده اند و از اصحاب يمين (بهشتي )مي باشند

عبدالله بن وليد در حديث ديگري از حضرت امام صادق (ع) نقل مي كند :"نحن جماعة ؛والله اني لاحب ريحكم و ارواحكم و رويتكم وزيارتكم و اني لعل دين الله و دين ملئكته فاعينوا علي ذلك بورع ؛انا في المدينه بمنزلة الشعيرة؛تقلل حتي اري الرجل منكم فاستريح اله " ما گروهي هستيم كه سوگند بخدا ما رائحه ؛ارواح؛ديدن و زيارت شما شيعيان را دوست داريم ومن محققا مصداق دين خداوند و فرشتگان  مي باشم كه به پرهيزگاري مرا همراهي كنيد .من در شهرهمچون كشتزاري هستم كه با ديدن يكي از شما ؛شروه به وزيدن مي كنم " و در حديث ديگري حضرت شيعيان را به ورع و اجتهاد سفارش كرده اند . درروايت ديگري ؛ بكر بن احنف از فاطمه فرزند جعفر بن محمد (ص) با سلسله اي كه به حضرت فاطمه سلام الله عليها ؛ختم مي شود روايت كرده است كه پيامب راسلام (ص) زمانيكه در معراج و بهشت رفتند به قصري از ياقوت برخورد كردند كه بر درب آن "لا اله الا الله ؛محمد رسول الله و علي ولي القوم "نگاشته شده است  و پيروان علي (ع) در هنگاميكه همه مردم ؛رهبران خود را فرا مي خوانند ؛به اسامي ائمه اطهار متوسل مي شوند.

در احاديث متواتر ديگري شيعيان ؛زنان و فرزندانشان "انصار خدا "و " اهل دين الهي "توصيف شده اند و  به سوگند پيامبر اسلام در بهشت الهي جاي خواهند گرفت و بخاطر حق مداري ؛بهشت بر آنها ضمانت شده است و يك سوم (ثلث ) از وجود فطري آنها نشات گرفته از  وجود آل محمد (ص) قرار داده شده است .

در روايت ديگري از موسي بن بكر آمده است كه در خدمت امام صادق (ع) بوديم و مردي از خدواند تقاضاي بهشت را كرد و حضرت پاسخ داد كه شما در بهشت قرار داريد و از خدواند مسالت كنيد كه شما را خارج نكند.آن مرد پاسخ داد كه فدايت شوم اما الان در دنيا هستيم و حضرت مجددا فرمودند:" آيا به امامت ما اقرار كرده ايد و اين همان معناي بهشت است " الستم تقرون بامامتنا؛هذا معني الجنة "

در قرآن كريم در خصوص سزوارترين مردم به حضرت ابراهيم ؛كسانيكه از وي تبعيت كردند؛پيامبرو مومنان  معرفي شده اند مي باشند و در حديثي شيعيان به حواريون عيسي(ع) تشبيه شده اند كه از آنها به امام خود وفادارتر بودند .

ذكر اهم صفات شيعيان:

دراحاديث  تقه و متواتر كه در باب فضليت شيعيان ذكر گرديد؛ از آنها خواسته شده است تا زينت اهل بيت باشند و باعث شرمندگي نشوند و ذكر صفات شيعيان واقعي نشانمي دهد كه شيعيان حقيقي  بايد با انجام اين فرايض در جرگه پيروان اهل بيت عليهم اسلام قرار گيرند. امام جعفر صادق (ع) اين صفات را ذكر كرده اند :

1-نحوه مواجهه بر اوقات نماز و چگونگي حفاظت از نماز

2- نحوه حفاظت از اسرار اهل بيت در مقابل دشمنان

3-نحوه توزيع اموال  در مقابل برادران خود

4-مردم را خوشحال مي كنند در حاليكه محزون و گرفتار هستند.

5-زمين را بستر خود قرار داده و بر آن سرمي سرايند.

6-سجود و اشكهاي آنها زياد است .

7-با مردم به نيكو سخن بگوييد

8-زبان خود را حفظ  و از حرف اضافي خودداري مي كنند

9-با كسانيكه بغض اهل بيت را دارند؛دوستي و محبت ندارند

10- محبان ما را به دشمني نمي گيرند

11-با هم اختلاف قول ندارند اگرچه اختلاف خانگي دارند

12-اگر غايب شوند؛فقدانشان حس نمي شود

13-از دنيا مي روند در حاليكه خواسته هايشان در سينه هايشان است

14-مومنان را گرامي مي دارند و كافران را دوري مي كنند

15-اموال خود را مساوات مي كنند.

16-به حاجتمندان رحم مي كنند.

17-عفت شكم و شهوت دارند.

18-جهادگر و سختكوش هستند

19-از عاقبت عمل خود بيمناكند و اميد به بخشش دارند

21-نيازمندي ال بيت و شيعيان به خداوند

22-اي شيعيان بين ما و خداوند قرابتي وجود ندارد و تنها اطاعت مهم است

23- تنها كسي كه مطيع خداست از ولايت ما نفع مي برد نه انسان گنهكار

24-به يكديگر افتراء نزنيد

25- انما شيعته علي الشاحبون الناحلون الذابلون ذابله شفاههم خميصه بطونهم متغيرة الوانهم مصفرة

صفات شيعيان از ديدگاه علي (ع): مولاي متقيان  بعد از بازگشت از جنگ جمل ؛به احنف بن القيس فرمودند كه اصحاب را فرا بخواند و در ذيل خطبه اي مبسوط صفات شيعيان ؛ را ترسيم نمودند كه بعد از ذكر اين صفات ؛روحش از زمين پركشيد. برخي از آنها عبارتند:

1-عارف به خداوند

2-عامل به امر خداوند

3-اهل فضيلت

4-منطق صواب و درست دارند

5-شيوه ميانه و مقتصد دارند

6-مشي متواضع دارند

7-عمال و خدمتگزار خداوند هستند

8-فرمانبر اومامر الهي هستند

9-پيرو و دوستدارما هستند

10-با ما و همراه ما هستند

11- رنگ زرد و پريده  از تضرع

12-چشم هاي گريان

13-حدب الظهور من القيام

14-عدم شكم بارگي  بخاطر روزه داري

15-لبهاي باز بخاطر دعاي مداوم

16-رعايت و خويشتنداري نفس در خلوت

در خطبه اي ديگر هنگاميكه نوف بكالي از حضرت تقاضا كردند تا صفات شيعيان را ترسيم كند و حضرت سرشت؛ خلقت شيعيان را از خلقت خودشان دانستند .

در حديث ديگري مولاي متقيان در خطبه اي به كميل زياد نخعي صفات مومنان و شيعيان واقعي را برشمرده كه در دعاي كميل به آن مفصلا اشاره شده است.

صفات شيعيان ار ديدگاه امام سجاد(ع):

1-اثر عبادت و سيماي سجود دارند

2-قلت كتمان

منابع :

1-برگفته از كتاب صراط مستقيم از شيخ زين الدين علي بن يونس العاملي البياضي؛ متوفي 877 ه.ق

2-كتاب سفينه البحار و مدينه الحكم و الاثار ؛تاليف مرحوم  شيخ عباس قمي ؛انشارات كتابخانه سنايي؛ج .1 ؛باب شين ؛ص 728 -735

با توجه به حضور تاريخي ايرانيان در كشورهاي شرق و جنوب آفريقا كه بنابر اسناد تاريخي داراي قدمتي هزار ساله مي باشد و آثار متعددي از اين تمدن شيعي – ايراني  در كشورهاي تانزانيا و زنگبار؛ مجمع الجزاير كومور؛ مومباسا و ديگر جزاير اقيانوس هند وجود دارد؛برخي از محققان از وجود معماري ايراني در جزيره رئونيون پرده برداشته اند و با توجه به اينكه اين كشور قرنها مستعمره فرانسه بوده است و امكان تردد آزاد مردم ؛ وجود نداشته است ؛مورخان و سياحان معاصر در آثار و كتابهاي خود كه به بررسي تاريخچه حضور ايرانيان در اين خطه مبادرت كرده اند؛در خصوص كشور رئونيون ؛مطلبي ارائه نكره اند. اين جزيره كه بعنوان يكي از استانهاي كشور فرانسه به محلي براي گردشگري و عياشي جهانگردان اروپايي تبديل شده است و در ايام تعطيلات محل حضور گسترده  اتباع فرانسوي مي باشد ؛با وجود تهاجم فرهنگي دشمنان اسلام و برهم زدن رسوم مذهبي - بومي ؛ استعمار و ارباب كليسا  نتوانسته اند به اهداف ضد بشري خود دست يابند و وجود "مدارس قرآني" براي كودكان هنوز هم  در اين جزيره و ديگر جزاير همسايه همچون كومور و زنگبار مشاهده مي شود و مسلمانان آفريقايي ؛ فرزندان خود را قبل ورود به نظام آموزشي مدرن ؛ به مدارس قرآني اعزام مي كنند كه با حفظ و آشنايي با كلام الهي؛آينده خود را نوراني نمايند. برخي از مشاهدات ميداني از وجود مسجد و محرابي  قديمي با معماري ايراني در رئونيون حكايت دارد كه مشابه اين مساجد و منابر در سواحل جزاير زنگبار؛ مومباسا؛آنژوآن و... مشاهده شده است و وجود قبرستاني باستاني به سبك قبرستان سلاطين و بزرگان خاندان شيرازي تبارها از ديگر مواردي است كه حضور شيعيان و ايرانيان در اين خطه ؛ثابت مي كند.

در حال حاضر جمعيت شيعيان رئونيون در اين كشور فعال بوده و خانواده هاي شيعي در ساليان اخير با مهاجرت از كشور ماداگاسكار به رئونيون؛نقش مهمي در بازتوليد مفاهيم شيعي و انتقال فرهنگ اهل بيت عليهم السلام در اين مناطق دارند.

محفل شاه خراسان-جزيره زنگبار-جمهوري متحده تانزانيا

محقق و نويسنده :ياسر كنعاني

يكي از اماكن تاريخي متعلق به شيعيان جهان كه داراي قدمت تاريخي و سابقه ديرينه مي باشد؛وجود مكاني تحت عنوان "محفل شاه خراسان "درمنطقه سنگي شهر زنگبار "كيوانجاني " مي باشد كه شيعيان شرق آفريقا ؛خاطرات زيادي از كرامات اين حسينيه ياد مي كنند. با توجه به بعد مسافتي كه در سده هاي گذشته امكان زيارت حرم رضوي و عتبات عاليات را از شيعيان بومي آفريقا و مهاجران ايراني سلب كرده بود؛محبان اهل بيت عليهم السلام با ساخت ضريح نمادين مرقد امام رضا (ع) در اين مكان از راه دور به حضرت ثامن الحجج عرض سلام و اردات مي كردند و حاجات خود را طلب مي كردند.

اين مكان كه بعنوان بخشي از ميراث متروك جهان تشيع در بلاد زنج قرار گرفته از طرفي ديگر محل عزاداري حضرت ابا عبدالله الحسين (ع) در ايام محرم و صفر بشمار مي آيد و  هر ساله در ايام اربعين حسيني؛ پذيراي سوگواران از سراسر جهان مي باشد و سنت مرسوم "عاشورا در شهر دارالسلام و اربعين در شهر زنگبار "را زنده نگه داشته است. نحوه عزداراي شيعيان كه شامل سينه زني؛زنجير زني ؛نوحه خواني؛اطعام ؛دادن نذري؛روضه خواني مي باشد از مهمترين ميراث برجاي مانده از جمعيتهاي شيعي ايرانيان و مهاجران هندي تبار مي باشد كه هنوز هم اين تاريخ شفاهي در ميان مردم اين منطقه وجود دارد .

برخي از تحقيقات انجام شده از نحوه ورود تشيع به سرزمين زنج "زنگبار" نشان مي دهد با توجه به اينكه اين كشور در مجاورت اقيانوس هند قرار داشته و بندرقديمي بوده است؛دريانوردان و خدمه كشتي هاي باري كه در اين مناطق تردد مي كردند؛در ايامي كه از ايران و مناطق خود دور بودند و مصادف با ايام محرم و اربعين بوده ؛در اين كشور با برپايي مراسم سينه زني نوحه خواني به ياد مظلوميت اهل بيت عليهم السلام نوحه خواني مي كردند و هنوز هم سبك "سينه زني بوشهري "در ميان شيعيان در اين كشور وجود دارد و مداحان با خواندن اشعار فارسي ؛عزاداراي مي كردند كه برخي از بيت ها همچون :"نور چشمان زينب ؛علي اصغر زينب " هنوز هم به گوش مي رسد.  در پايان مراسم  دادن نذري "آبگوشت " و "پختن حليم" در روز چهلم امام حسين (ع) ترديدي براي ما در اين سفر تحقيقي باقي نگذاشت كه ايرانيان با ورود مذهب تشيع به زنگبار بر ديگر جمعيتهاي شيعي ؛تقدم داشته اند و اين تبادل فرهنگي به قدري تاثيرگذار بوده است كه حتي در طبخ غذاي مراسم شيعيان هندي تبار و بومي اثر گذاشته است .

محققان و شيعه پژوهان بايد با حفظ ميراث معنوي و مرمت آثار و امكان تاريخي در راستاي ثبت اين گنجينه هاي بشري گام بردارند و با نگارش تاريخچه اينگونه امكان مذهبي در مستند كردن تاريخ شفاهي اجداد خود تلاش نموده و به نسل هاي بعدي منتقل نمايند تا گذر زمان و حوادث طبيعي ؛خاطره اين شعائر الهي را در اذهان زنده نگه دارد.

"ایام سوگواری ریس مذهب تشیع حضرت امام صادق (ع) بر شیعیان و محبان آنحضرت تسلیت باد."

گروهی از مهندسان پیرو اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام، اخیرا موتور جستجوگری مانند موتور جستجوگر "گوگل" تولد کرده اند. این موتور جستجوگر یا به عبارتی "گوگل شیعی"، "غدیر" نام دارد.

با توجه به قصد معرفی اماکن و آثار شیعیان در سراسر جهان با شناسایی این اماکن و آثار در راستای ترویج مکتب حقه تشیع به دیگر مخاطبان  و توجه  ثبت آتی این آثار و مقوله حفظ و نگهداری این میراث بشری سهیم باشید.

این معرفی می تواند در قالب گزارش یا مقاله و یا ارسال عکس باشد.

ایمیل ارسال :

kananiyaser@yahoo.com